Emotionele intelligentie (EQ) grootste voorspeller van prestaties

Emotionele intelligentie (EQ) is de sterkste voorspeller van prestaties op het werk. EQ is daarbij ontwikkelbaar, waardoor meten loont bij de werving van sollicitanten en bij het ontwikkelen van medewerkers en teams.

Met een EQ Vragenlijst breng je het in ongeveer tien minuten in kaart, met een totaalscore en scores per onderdeel.

Wat is emotionele intelligentie?

Emotionele intelligentie (EQ) is het vermogen om emoties van jezelf en van anderen waar te nemen, te interpreteren en ermee om te gaan. Daarbij horen vaardigheden als zelfbewustzijn, zelfregulering, motivatie, empathie en sociale vaardigheden.

Vroeger gold het IQ (intelligentie quotiënt) als de belangrijkste voorspeller van iemands kans op succes, en als een statisch, aangeboren gegeven. Inmiddels weten we dat er meerdere intelligentievormen zijn en dat juist EQ daarbij de sterkste voorspeller is van prestaties.

Die inzichten zijn nog jong. In 1983 bracht de Amerikaanse psycholoog Howard Gardner als eerste het idee naar voren van meervoudige intelligentie. Sindsdien spreken we over verschillende vormen of ‘domeinen’ van intelligentie, zoals sociale of ruimtelijke intelligentie. Mensen kunnen dus op verschillende manieren succesvol zijn.

De term EQ bereikte het grote publiek in 1995 via Daniel Goleman met zijn baanbrekende werk Emotional Intelligence (Why it Can Matter More than IQ). Sindsdien wordt het belang van EQ breed erkend, zeker in de werkomgeving.

Snelle opmars voor EQ

De meeste werkgevers en werknemers zien emotionele intelligentie inmiddels als onmisbare vaardigheid, blijkt uit recent onderzoek van Capgemini: 74 procent van de werkgevers en 58 procent van de niet-leidinggevenden noemt het een onmisbare skill. Het consultancybedrijf adviseert werkgevers om een emotioneel intelligent personeelsbestand op te bouwen. “Dit komt organisaties én werknemers ten goede. Voor een emotioneel intelligent personeelsbestand moeten werkgevers bestaande leerprogramma's aanpassen en voor iedereen toegankelijk maken, wervingsprocessen aanpassen en de EQ-bril opzetten bij het promoten en belonen van talent”, aldus Capgemini.

De verwachting is dat de aandacht voor EQ in vijf jaar tijd verzesvoudigt. Dat hangt samen met de digitale transformatie: juist EQ is lastig te vervangen door automatisering of kunstmatige intelligentie (AI).

Wat levert een hoger EQ op?

Een hoger EQ draagt bij aan betere samenwerking tussen werknemers en aan meer werkgeluk. Het zorgt voor een hoger zelfbewustzijn en betere zelfregulering, het vermogen om storende impulsen en gevoelens te beheersen en om te buigen. Dat telt bijvoorbeeld bij veranderingen in de werkomgeving.

Andere voordelen zijn een hogere motivatie van medewerkers en meer empathie op de werkvloer: andere mensen begrijpen en rekening houden met hun gevoelens. Betere sociale vaardigheden helpen bij het opbouwen van een band met anderen en bij het meenemen van mensen in een bepaalde richting. Dat is waardevol voor (persoonlijk) leiderschap en teambuilding.

Hoe kun je EQ meten?

Organisaties meten EQ steeds vaker bij sollicitanten, of voor ontwikkeldoeleinden bij medewerkers, leidinggevenden en directieteams. Dat kan met een EQ vragenlijst, eventueel naast andere tests of assessments die inzicht geven in iemands persoonlijkheid, drijfveren of cognitieve capaciteiten.

hrmforce deed op basis van de huidige wetenschappelijke inzichten eigen onderzoek naar persoonlijke kenmerken die sterk gerelateerd zijn aan emotionele intelligentie. Daaruit is onze eigen vragenlijst ontwikkeld, die iemand in ongeveer tien minuten invult. Het Emotionele Intelligentie rapport geeft daarna direct een totaalscore (van 0 tot 100 procent) en scores op verschillende onderdelen (op de schaal van 1 tot 10).

Die onderdelen zijn onder meer emotieperceptie, emotiemanagement, emotieregulatie, zelfmotivatie, sociaal bewustzijn, optimisme en zelfvertrouwen. De rapportage legt die begrippen uit en laat zien waar iemand nu staat, als startpunt voor persoonlijke groei. Alle elementen zijn ontwikkelbaar en veranderbaar.

De uitkomsten tellen mee in het totale competentieoverzicht en zeggen iets over de ontwikkelbaarheid van verschillende competenties. In een recente vragenvlog zie je meer over de EQ Vragenlijst van hrmforce.

Inzichten gebruiken in de praktijk

Naast de voorspellende waarde voor succes geeft de EQ-vragenlijst aanknopingspunten om vaardigheden van individuele medewerkers verder te ontwikkelen. De uitkomsten helpen ook bij teamontwikkeling en bij het werven van zij-instromers vanuit andere beroepen.

Bij zij-instroom wil je snel zicht op competenties (Competentiecheck), en vooral op de persoon en zijn motivatie. Daarvoor zijn bij hrmforce ook de Drijfverentest (Motivation) en Persoonlijkheidstest (Big50) beschikbaar.

Korte tests zoals de EQ-vragenlijst vormen daarbij een startpunt voor de dialoog tussen medewerker en leidinggevende. Zo wordt het goede gesprek nog beter, bijvoorbeeld binnen een gesprekscyclus met maatwerk waarin korte gesprekken vaker terugkomen.

EQ in 2025: gevraagd op een digitale arbeidsmarkt

In 2025 is emotionele intelligentie uitgegroeid tot een van de meest gezochte competenties op de arbeidsmarkt. Nu (AI-)systemen steeds meer routinematige en analytische taken overnemen, onderscheiden werknemers met een hoog EQ zich met hun menselijke vaardigheden.

Meer organisaties investeren nu in EQ-ontwikkelingsprogramma's. De nieuwste EQ-assessments meten naast zelfrapportage ook stempatronen, gezichtsuitdrukkingen en hartritme tijdens interacties.

In de hybride werkomgeving van 2025 zijn digitale empathie en online emotioneel leiderschap zeer gevraagde vaardigheden. Leidinggevenden die emotionele signalen opvangen, ook via digitale kanalen, creëren aantoonbaar meer betrokken en productieve teams.