Dit zijn de big 5 persoonlijkheidskenmerken

De big 5 persoonlijkheidskenmerken zijn openheid voor ervaringen, consciëntieusheid, extraversie, vriendelijkheid en neuroticisme. Organisaties gebruiken het Big Five persoonlijkheidsmodel om de persoonlijkheidskenmerken van medewerkers in beeld te brengen, bij werving en selectie van kandidaten en bij talent- en teamontwikkeling of coaching van bestaand personeel.

De Big5 persoonlijkheidstest vertaalt die vijf hoofddimensies naar competenties. Wat abstracte begrippen als ‘extraversie’, ‘neuroticisme’ en ‘consciëntieusheid’ in de praktijk betekenen, zie je per kenmerk hieronder.

Kern van de Big 5 persoonlijkheidskenmerken

Het Big5 persoonlijkheidsmodel is een van de meest geaccepteerde en wetenschappelijk onderbouwde psychologische modellen. De basis werd al gelegd in de jaren dertig van de vorige eeuw. Pas in de jaren tachtig en negentig is het volledig ontwikkeld en werd het breed geaccepteerd. Centraal in het model staan vijf hoofddimensies:

1. Openheid voor ervaringen
2. Consciëntieusheid
3. Extraversie
4. Vriendelijkheid
5. Neuroticisme

De gemeten kenmerken zie je in de testuitslag terug met een schaalverdeling. Een hoge of lage score is geen oordeel. Hij wijst op een ander type persoonlijkheid en geeft richting aan de persoonlijke en professionele ontwikkeling van medewerkers.

Wat betekenen deze kenmerken in de praktijk?

De vijf fundamentele kenmerken herken je in alledaags gedrag, van de keuze voor een vakantiebestemming tot de omgang met deadlines. Bij elk kenmerk staat een voorbeeld van iemand die ‘hoger’ en iemand die ‘lager’ scoort.

1. Openheid voor ervaringen

Dit kenmerk beschrijft de mate waarin iemand openstaat voor veranderingen en nieuwe ervaringen, en hoe uiteenlopend iemands interesses zijn. Mensen die hoog scoren zijn vaak fantasierijk, nieuwsgierig en hebben waardering voor kunst en innovatie. Mensen met een lage score zijn praktischer ingesteld, hechten waarde aan tradities en geven de voorkeur aan voorspelbaarheid.

Voorbeeld: Lisa is een kledingontwerper en experimenteert graag met nieuwe technieken en stijlen. Ze reist regelmatig om hiervoor inspiratie op te doen. Haar collega Mark houdt van routine en voelt zich het prettigst bij bekende situaties en structuren. Hij leest liever non-fictieboeken dan fictie en kiest vakantiebestemmingen die hij al kent.

2. Consciëntieusheid

Dit verwijst naar de mate waarin iemand georganiseerd, doelgericht en betrouwbaar is. Mensen die hoog scoren op deze eigenschap werken zorgvuldig en gedisciplineerd en plannen vooruit. Bij een lage score hoort een spontanere, minder gestructureerde aanpak.

Voorbeeld: Projectleider Emma volgt haar werkplanning nauwgezet. Ze maakt gedetailleerde planningen en houdt haar takenlijstjes keurig bij. Haar collega Tom is een last-minute werker die taken regelmatig uitstelt en vaak later start met de uitvoering van zijn projecten. Hij heeft die deadlines nodig om te presteren.

https://nl.pinterest.com/pin/711428072366234320/

3. Extraversie

Dit beschrijft hoe sociaal en energiek iemand is. Extraverte mensen halen energie uit sociale interacties en zijn vaak spraakzaam en assertief. Introverte personen voelen zich prettiger in een rustiger omgeving en krijgen energie van solistische activiteiten en introspectie.

Voorbeeld: Rond accountmanager David is het altijd levendig. Hij houdt van netwerken, maakt gemakkelijk vrienden en voelt zich het meest op zijn gemak in een grote groep. Zijn collega Sophie werkt liever in stilte en geeft de voorkeur aan een boek boven een drukke sociale bijeenkomst.

4. Vriendelijkheid

Vriendelijkheid klinkt alledaags en zegt in dit model iets preciezers: hoe meegaand, empathisch en behulpzaam iemand is. Mensen met een hoge score worden vaak gezien als warm, zorgzaam en coöperatief. Bij een lage score hoort eerder competitief, kritisch of sceptisch gedrag.

Voorbeeld: Anna is bereid om anderen te helpen. Ze biedt vaak aan om collega’s te ondersteunen en vindt het belangrijk dat iedereen zich gewaardeerd voelt. Haar collega Michael richt zich vooral op zijn eigen succes en houdt minder rekening met de gevoelens van anderen.

5. Neuroticisme

Dit kenmerk verwijst naar iemands emotionele stabiliteit. Mensen die hoog scoren ervaren vaker stress, angst en negatieve emoties. Personen met een lage score zijn doorgaans kalm, veerkrachtig en emotioneel stabiel.

Voorbeeld: Peter maakt zich vaak zorgen over zijn werk en piekert over kleine details. Stressvolle situaties ervaart hij al snel als overweldigend. Zijn collega Shirley blijft meestal kalm, ook in uitdagende omstandigheden. Ze gaat soepel om met tegenslagen.

Wat de Big5 kenmerken opleveren voor ontwikkeling

De Big5 persoonlijkheidskenmerken helpen om menselijk gedrag en individuele verschillen te begrijpen, bij jezelf en bij anderen, en om effectiever met anderen om te gaan. De rapportage van de Big50 Persoonlijkheidstest vertaalt iemands persoonlijkheidsprofiel naar competenties, waarbij kennis, vaardigheden en gedrag samenkomen.

Per competentie geeft de rapportage aan in welke mate een medewerker die competentie kan ontwikkelen, gebaseerd op zijn of haar persoonlijkheid. Zo werk je bij de ontwikkeling van medewerkers met geobjectiveerde gegevens. Hiervoor is dit de meest gebruikte en onderzochte persoonlijkheidstheorie.

Wil je meer weten over het Big5 model en veelgestelde vragen daarover, lees dan verder in Big Five Persoonlijkheidsmodel. Bekijk daarna per medewerker welke kenmerken de rol raken en bespreek de scores in een ontwikkelgesprek voordat je er conclusies aan verbindt.