Competentietesten voor het onderwijs: inzicht in de bekwaamheid van leraren

Een competentietest voor het onderwijs laat zien waar leraren en docenten in het primair en voortgezet onderwijs (po en vo) staan op de bekwaamheidseisen. Scholen gebruiken die inzichten bij werving en selectie van startende leraren en zij-instromers, en bij de ontwikkeling van zittend personeel.

Bekwaamheid op verschillende terreinen

Voor leraren gelden sinds augustus 2017 nieuwe bekwaamheidseisen, gebaseerd op de wet BIO (Beroepen in het Onderwijs). Deze eisen zijn concreter en beter toetsbaar, en passen bij de beroepsstandaarden. Van leraren wordt verwacht dat zij competent zijn op drie hoofdterreinen: vakinhoud, vakdidactiek en pedagogisch handelen. Daarbinnen vallen gedragsindicatoren als interpersoonlijke vaardigheden, organisatievermogen, samenwerken, reflectie en professionele ontwikkeling.

Zicht op die ontwikkeling telt voor startende en ervaren leraren. Scholen zetten competentietesten daarom vaker in bij loopbaanontwikkeling, functioneringsgesprekken en als input voor opleidings- en ontwikkeltrajecten.

Wat een competentietest meet

Een competentietest is een gestructureerde methode om zicht te krijgen op professionele vaardigheden. Deelnemers beantwoorden vragen die hun sterke punten en verbeterpunten zichtbaar maken. Daarmee werk je gericht aan groei, bijvoorbeeld via coaching of scholing. De test kijkt vooral naar het huidige functioneren en het ontwikkelpotentieel binnen een bepaalde functiecontext.

De SBL-competenties

De SBL-competenties zijn opgesteld door de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL) en maken deel uit van de wet BIO. Ze vormen de basis voor veel beoordelings- en ontwikkeltools in het onderwijs. hrmforce gebruikt deze competenties in assessments en trainingen voor het onderwijs, zodat scholen gericht selecteren en investeren in de ontwikkeling van hun personeel.

De 7 SBL-competenties

Deze zeven competenties beschrijven het gedrag waarop leraren zich ontwikkelen en waarop scholen hen beoordelen.

1. Interpersoonlijk competent
2. Pedagogisch competent
3. Vakinhoudelijk en didactisch competent
4. Organisatorisch competent
5. Competent in samenwerken met collega’s
6. Competent in samenwerken met de omgeving
7. Competent in reflectie en ontwikkeling

Meer weten over deze competenties? Lees dan dit uitgebreide artikel.

Verschil tussen competentie en talent

Een competentie ontwikkel je: vaardigheden en gedrag versterk je door oefening, feedback en opleiding. Een talent geldt vaak als aangeboren potentieel. Een competentietest richt zich daarom op de huidige geschiktheid van iemand voor een specifieke functie of context en geeft praktische handvatten voor ontwikkeling. Een talententest brengt natuurlijke aanleg en voorkeuren in beeld.

Wat scholen met de uitkomsten doen

Scholen die competentietesten inzetten, werven en selecteren op criteria die bij het lesgeven horen en ondersteunen leraren daarna gericht in hun groei. Dat versterkt de motivatie van het personeel en draagt bij aan beter onderwijs voor leerlingen.

Competentietesten inzetten binnen jouw school?

Wil je als school of bestuur aan de slag met competentietesten, of zoek je een nieuw instrument voor professionele ontwikkeling? Neem dan vrijblijvend contact op met onze adviseurs. Zij vertellen je wat hrmforce voor het onderwijs kan betekenen.