Persoonlijkheidstheorie van Jung: de 8 typen en wat je ermee kunt

De persoonlijkheidstheorie van Jung deelt mensen in acht typen in, op basis van vier psychologische functies en twee levenshoudingen. Tests als de Myers-Briggs Type Indicator en Insights Discovery leunen op dit gedachtegoed.

Arts Carl Jung ontwikkelde de theorie voor psychotherapie. Voor selectiebeslissingen kies je beter een wetenschappelijk gevalideerde persoonlijkheidstest.

Waarom bedrijven een persoonlijkheidstest afnemen

Steeds meer bedrijven nemen een persoonlijkheidstest af als onderdeel van de selectieprocedure. Zo'n test zou het ware karakter van een potentiële werknemer aan het licht moeten brengen, want in een sollicitatiegesprek kan iemand zich beter voordoen dan hij is. Uit de uitslag kan blijken of iemand daadwerkelijk geschikt is voor de functie en past bij het bedrijf. Een passende match drukt het personeelsverloop en verhoogt de productiviteit.

De persoonlijkheidstheorie van Jung

Jung introduceerde zijn persoonlijkheidstheorie in zijn boek Psychologische Typen. Hij gaat uit van vier psychologische functies: denken en voelen (rationele functies) en gewaarwording en intuïtie (irrationele functies). Daarnaast onderscheidt hij twee fundamentele levenshoudingen: introversie en extraversie. Volgens Jung heeft ieder mens een dominante levenshouding en een primaire functie, en die twee samen maken iemand tot een bepaald persoonlijkheidstype.

De vier psychologische functies van Jung

Deze vier functies bepalen volgens Jung hoe je informatie verwerkt en beslissingen neemt.

De 8 Jung typen van persoonlijkheid

De twee levenshoudingen en de vier functies leveren samen acht typen op:

1. Het extraverte denktype
2. Het introverte denktype
3. Het extraverte gevoelstype
4. Het introverte gevoelstype
5. Het extraverte gewaarwordingstype
6. Het introverte gewaarwordingstype
7. Het extraverte intuïtieve type
8. Het introverte intuïtieve type

Praktische herkenning van de 8 Jung-typen

Elk type heeft kenmerken die je terugziet op de werkvloer, met functies waarin ze doorgaans tot hun recht komen.

Wat Jung met deze begrippen bedoelt

De begrippen hebben bij Jung een specifieke betekenis, die afwijkt van het alledaagse gebruik.

Introvert versus extravert

Wie introvert is, legt volgens Jung de focus op de innerlijke belevingswereld. Bij een extraverte levenshouding ligt de focus meer op de buitenwereld.

Het denktype versus het gevoelstype

Het denktype handelt op basis van het verstand, terwijl het gevoelstype handelt met het hart.

Het gewaarwordingstype versus het intuïtieve type

Het gewaarwordingstype laat zich leiden door zintuiglijke prikkels van buitenaf, terwijl het intuïtieve type zich laat leiden door ondefinieerbare gevoelens van binnenuit.

Het grootste misverstand over introversie

Jungs terminologie wordt in hedendaagse persoonlijkheidstests vaak verkeerd geïnterpreteerd, en bij introversie en extraversie gaat het het vaakst mis.

Dominante levenshouding ondersteund door een primaire functie

De levenshoudingen en functies zijn tegenpolen. Volgens Jung is er altijd één levenshouding dominant, met daarnaast een primaire functie, secundaire functies en een lagere, minder ontwikkelde functie. Neem het introverte denktype: introversie is de dominante levenshouding, denken de primaire functie, gewaarwording en intuïtie zijn de secundaire functies en gevoel is de onderontwikkelde functie.

Het functie-hiërarchiesysteem van Jung

Jung ordende de functies per persoon in een eigen rangorde van vier niveaus.

Wat vindt Jung van persoonlijkheidstesten?

Jung introduceerde zijn persoonlijkheidstheorie als model om personen te categoriseren voor het geven van psychotherapie. Het was nooit zijn bedoeling om mensen met zijn model te labelen. Als hij zou weten dat zijn leer gebruikt wordt om mensen te duiden aan de hand van simpele vragenlijsten, zou hij het daar niet mee eens zijn. Hij spreekt in zijn theorie wel van tegenpolen, tegelijk dacht hij niet dat mensen zich altijd uiterst links of rechts van het spectrum bevinden. Het streven is juist om via psychotherapie een harmonieus evenwicht te vinden tussen de verschillende houdingen en functies.

Jungs waarschuwingen over het gebruik van zijn theorie

Carl Jung heeft verschillende keren gewaarschuwd voor het verkeerd interpreteren van zijn werk.

"Het zou een grote fout zijn om te denken dat er slechts zoveel psychologische typen bestaan als ik heb beschreven. Er zijn evenveel verschillende typen als er mensen zijn." - Carl Jung

Is een op Jungs theorie gebaseerde persoonlijkheidstest iets voor jouw bedrijf?

Verschillende persoonlijkheidstesten leunen in meer of mindere mate op het gedachtegoed van Jung. Je kunt kiezen voor de Myers-Briggs Type Indicator, de Management Team Roles Indicator, de Type Dynamics Indicator, de Jungian Type Indicator, Insights Discovery en de Golden Personality Type Profiler. Het nadeel van deze tests is dat ze teruggaan op een theorie die niet bedoeld is voor het selecteren van medewerkers op basis van hun karakter. De resultaten zijn vaak momentopnames die wat inzicht geven in de persoonlijkheid van (potentiële) medewerkers zonder wetenschappelijke onderbouwing. Daarmee schiet je het doel van de persoonlijkheidstest voorbij.

Overzicht populaire Jung-gebaseerde tests

Deze tests kom je het vaakst tegen in bedrijven, elk met eigen voor- en nadelen.

De Big Five Persoonlijkheidstest: aanrader

Wil je een persoonlijkheidstest opnemen in de selectieprocedure voor potentiële medewerkers, kies dan een professionele en wetenschappelijke test zoals de Big Five Persoonlijkheidstest. Die duidt iemands persoonlijkheid met vijf dimensies:

1. Extraversion/Introversion
2. Agreeableness
3. Conscientiousness
4. Emotional Stability/Neuroticism
5. Openness to Experience

Waar de Big Five sterker staat dan Jung-gebaseerde tests

De wetenschappelijke onderbouwing van de Big Five maakt het instrument bruikbaarder voor personeelsselectie.

Zo voer je een persoonlijkheidstest in

Wil je persoonlijkheidstests in je organisatie invoeren, werk dan in vijf stappen.

Veelgestelde vragen

Deze vragen komen het vaakst terug bij het invoeren van persoonlijkheidstests.

Wat je hiermee doet

Zet Jungs typologie in voor teamgesprekken en zelfinzicht, en baseer je selectiebeslissingen op een wetenschappelijk onderbouwde test zoals de Big Five Persoonlijkheidstest.