Leiderschap en de verschillende leiderschapsstijlen

Welke leiderschapsstijl past bij jou?

Daniel Goleman onderscheidt zes leiderschapsstijlen, van gezaghebbend tot toonaangevend. De ene stijl brengt mensen in beweging, de andere jaagt ze schrik aan. Welke stijl bij je past, hangt af van je persoonlijkheid en van de situatie waarin je leiding geeft. De meeste leiders wisselen tussen stijlen.

Wat leiders doen die hun team vooruit helpen

Veel organisaties zetten in op leiderschapsontwikkeling. Sterke leiding verhoogt de productiviteit en zorgt voor harmonie en een positieve werksfeer.

Sterke leiders denken vooruit en laten zich niet van de wijs brengen door de waan van de dag. Ze brengen een visie over en inspireren en motiveren anderen daarmee. Luisteren hoort er net zo bij: medewerkers krijgen ruimte om met eigen ideeën te komen en nieuwe vaardigheden te leren, zodat ze het beste uit zichzelf halen. Zo groeit de organisatie mee. Daarbij houden ze overzicht en sturen ze bij als de koers afwijkt.

Commanderen en controleren werkt niet meer

Sturen gebeurt steeds minder als de klassieke kapitein op het schip. Tientallen jaren draaiden organisaties op het principe van 'commanderen en controleren', gebouwd op de kwaliteitscirkel van William Edwards Deming. Zijn beroemde Plan, Do, Check, Act is inmiddels aan slijtage onderhevig.

Die cirkel hielp organisaties hun processen te beheersen en sneller te werken, tegelijk liet die weinig ruimte voor flexibiliteit en verandering. Bedrijven en instellingen hebben nu juist baat bij dynamiek, omdat markt en samenleving snel schuiven. Nieuw leiderschap vraagt andere verhoudingen tussen leiding en medewerkers, een andere manier van communiceren en meer ruimte voor initiatief vanaf de werkvloer.

Welke leiderschapsstijl is het meest effectief?

Volgens Daniel Goleman, een Amerikaans psycholoog, schrijver en wetenschapsjournalist, zijn er zes soorten leiders. De stijlen staan hier gerangschikt van zeer effectief tot weinig effectief.

1. Gezaghebbend

   Deze leider draagt een visie uit en brengt die zo over dat medewerkers in beweging komen. Samen met zijn 'volgelingen' verwezenlijkt hij doelen en haalt hij resultaten. Zulke leiders zijn uiterst effectief en dun gezaaid. Voormalig topman van Apple, Steve Jobs, is een sprekend voorbeeld.

2. Coachend

   Dit type haalt het beste uit zijn team. Hij zet mensen aan om zichzelf te analyseren en hun sterke eigenschappen verder te ontwikkelen. Deze leider gelooft in zijn mensen en is ook van hen afhankelijk: het personeel staat wel open voor zelfontplooiing.

3. Affiliatief

   Leiders met deze stijl hebben een sterke band met hun medewerkers. Ze voeren veel gesprekken en laten mensen vrij in de manier waarop die hun werk uitvoeren. Een echte teambuilder, die saamhorigheid creëert. In een organisatie waar de sfeer is verzuurd, werkt deze stijl louterend.

4. Democratisch

   Deze leider vraagt de mening van zijn medewerkers en geeft hun invloed op de gang van zaken. Mensen voelen zich serieus genomen, wat de tevredenheid verhoogt. Het succes hangt af van de vraag of de leider op tijd knopen doorhakt.

5. Dwingend

   Deze stijl hoort bij de leider 1.0: van bovenaf wordt bepaald wat er gebeurt. Voor initiatief en nieuwe ideeën is nauwelijks plaats, wat zelden motiveert en inmiddels minder effectief is. Er blijven situaties waarin dwingend optreden gewenst is.

6. Toonaangevend

   Dit type jaagt zijn personeel schrik aan. Door zelf keihard te werken zet hij de toon: het kan altijd beter, en wie het regime niet bijhoudt kan vertrekken. In de praktijk levert die manier van leiding geven weinig op.

Interview met Daniel Goleman.

Bron: Key Step Media

Stijlen wisselen per situatie

Een leider is een mengeling van eigenschappen en meestal ook van stijlen. Wie per situatie kan schakelen, bereikt meer dan wie vasthoudt aan één aanpak.

Een deel van die stijlen zit al in de persoonlijkheid. Een 'geboren leider' past ze vanzelf toe. Niet iedereen wordt als leider geboren, dus begint leiding geven bij zelfkennis: welke eigenschappen maken jou tot leider, welke stijl ligt het dichtst bij je persoonlijkheid en welke stijl zet je in bij welke situatie?

Wil je weten welke stijlen bij jou overheersen? De leiderschapsscan brengt dat in kaart.